Humor tijdens de les: leuk en lastig

“Ik verbaas me over het feit dat kinderen op de basisschool niet leren om humor in te zetten bij een spreekbeurt”, merkt onderwijskundige en psycholoog Casper Hulshof op. Hulshof werkt op de Universiteit Utrecht en houdt erg van humor. Hij las alles wat hij kon vinden over humor in de klas en schreef er zelf ook over. Hij is van mening dat grapjes een positief effect kunnen hebben op het leren, of je nu lesgeeft op een basisschool of universiteit. Maar hij waarschuwt: “Niet alle vormen van humor passen in een lessituatie. Je moet je realiseren dat je geen cabaretier bent; kinderen of studenten komen niet naar jouw les om vermaakt te worden. Sarcasme, cynisme en ironie worden vaak niet begrepen en het op de man spelen, kun je ook beter niet doen.” Humor in de klas is dus leuk, maar zeker ook lastig.

Hoe moet het dan wel? “Zorg er in ieder geval voor dat je je aan je doelgroep aanpast. Basisschoolkinderen snappen heel veel humor nog niet. Maak zeker geen grappen ten koste van de kinderen.” Zelf trapte hij wel in deze valkuil toen hij doceerde aan de universiteit in Enschede. “Ik vind grappen over Duitsers vaak erg leuk, maar in Enschede studeren veel Duitse studenten. Mijn grappen vielen totaal niet in goede aarde. Ik kreeg er veel negatieve reacties op; in evaluaties stond dat ik slechte grappen maakte. Het zorgde er ook voor dat studenten geen aandacht meer hadden voor de les en dat wil je als docent natuurlijk niet.” Hij adviseert dan ook om grappen te relateren aan de lesstof. “Een cartoon kan nog zo leuk zijn, maar als de inhoud niet slaat op de lesstof, heb je er niets aan.”

Lesstof minder droog maken

Wat werkt goed in een lessetting? “Plaatjes die de lesstof verluchtigen of een concept verhelderen. Hiermee kun je een ingedutte zaal weer bij de les betrekken. Een grappig citaat of een anekdote kan ook goed werken. Ik doe dit zelf bij het vak ‘Geschiedenis van het onderwijs’. Ik vertel dan iets leuks over bekende personen. Door het menselijke aspect te benadrukken maak ik een les minder droog.” Nu zullen basisschoolleerkrachten niet gauw te maken hebben met droge lesstof, maar Casper vindt dat humor wel een grotere rol mag krijgen in het basisonderwijs. “Mijn dochter zit in groep 6. Ze moest een spreekbeurt houden, dus ik adviseerde haar om te beginnen met een grap. Dat sprak haar totaal niet aan. Haar leerkracht had wel uitgelegd hoe lang ze mocht praten en dat ze een PowerPointpresentatie mocht maken, maar niet hoe ze haar publiek in kon pakken.” Een gemiste kans, vindt de onderwijskundige. Daarom adviseert hij: “Houd je een spreekbeurt over een kat? Begin dan met een stripje van Garfield of vraag wie in de klas een kat heeft en wat voor grappige dingen die kat doet.”

Zelfspot

Casper geeft college sinds 1998. Zijn passie voor humor dateert uit zijn beginperiode. “Waarom ik humor zo interessant vind? Het zit in mij, het past bij mij. Ik houd van humor. Toen ik begon met lesgeven, heb ik me laten inspireren door docenten die ik goed vond. Vaak waren dit mensen die humor toepasten in hun lessen. Sindsdien doe ik dat zelf ook met regelmaat.” Hij kiest ook weleens voor zelfspot, als dat aansluit bij de lesstof of als ontspanningsmomentje. “Dan vertel ik dat ik drie keer voor mijn rijexamen gezakt ben en dat dat natuurlijk totaal onterecht was!”

Bekijk ook de 5 voordelen van humor in de klas

Deel met anderen